Χελιδόνι (Hirundinidae)

  1. Τα χελιδόνια είναι από τα πλέον γνωστά μεταναστευτικά πουλιά που κατακλύζουν από τις αρχές του Μάρτη την χώρα μας. Αυτά τα πανέξυπνα πουλιά, επιστρέφουν πάντα στην ίδια φωλιά γνωρίζοντας ότι εκεί θα βρουν τις ιδανικές συνθήκες για τη διαβίωσή τους.

    Χελιδόνι, ο προάγγελος της Άνοιξης

    Εκτός από τη χώρα μας, τα χελιδόνια επισκέπτονται και άλλες Μεσογειακές χώρες προκειμένου να αναπαραχθούν και στις αρχές του φθινοπώρου συγκεντρώνονται κατά δεκάδες εκατοντάδες σε σμήνη και μεταναστεύουν με θεαματικό τρόπο προς τα θερμά κλίματα της Αφρικής. Επιστρέφουν και πάλι στα γνώριμα εδάφη την επόμενη Άνοιξη, διανύοντας μεγάλες χιλιομετρικές αποστάσεις.

    Περιγραφή

    Τα χελιδόνια είναι μικρόσωμα στρουθιόμορφα πουλιά, ιδιαίτερα ευκίνητα, με αεροδυναμική σιλουέτα, με μυτερές φτερούγες, διχαλωτή ουρά, και μικρό ράμφος αλλά μεγάλο στόμα και μικρά πόδια. Και τα δύο φύλα είναι παρόμοια.

    Συμπεριφορά

    Επιστήμονες που έχουν μελετήσει τα χελιδόνια, έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι διαθέτουν ένα εσωτερικό ρολόι συγχρονισμένο με την κίνηση του ήλιου καθώς και μια μαγνητική πυξίδα και χρησιμοποιώντας τον ήλιο, τα αστέρια και τη σελήνη καταφέρνουν να προσανατολιστούν με ακρίβεια διατηρώντας σταθερή πορεία και αναγνωρίζοντας κάποια τοπικά σημεία αναφοράς, επιστρέφοντας στην δική τους φωλιά.

    Ο ερχομός των χελιδονιών είναι ευπρόσδεκτος από τους ανθρώπους των πόλεων και διασκεδάζουν πολύ με τα ακροβατικά τους πετάγματα. Δεν είναι λίγες όμως και οι περιπτώσεις που οι άνθρωποι καταστρέφουν τις φωλιές τους για να μην λερώνουν τα μπαλκόνια τους! Αναγνωρίζοντας τον ρόλο και την σπουδαιότητάς τους στην τροφική αλυσίδα, εφευρίσκουν τρόπους να επιλύουν το πρόβλημα, βάζοντας μια γλάστρα ακριβώς κάτω από την φωλιά!

    Διατροφή

    Ένας από τους σπουδαιότερους λόγους που τα χελιδόνια είναι τόσο χρήσιμα πουλιά είναι ότι διατρέφονται σχεδόν αποκλειστικά με έντομα, τα οποία και συλλαμβάνουν κυρίως κατά την πτήση τους μιας και είναι κατʼ εξοχήν εναερόβια πτηνά. Ο κάθε σβόλος εντόμων που βρίσκουν για να θραφούν οι ίδιοι αλλά και οι νεοσσοί τους περιλαμβάνει μέχρι και 50 διαφορετικά έντομα, όπως μύγες, κουνούπια κτλ

    Αναπαραγωγή

    Τα περισσότερα είδη χελιδονιών στρώνουν την φωλιά τους εσωτερικά με πούπουλα ή μικρά χόρτα και κατά την αναπαραγωγική περίοδο μπορούν να εκτρέψουν μέχρι και δυο γενιές. Μετά το χτίσιμο της φωλιάς που επιμελείται μαζί το ζευγάρι, η θηλυκιά γεννάει 4-5 αυγά τα οποία και επωάζει για 2 εβδομάδες. Το αρσενικό αναλαμβάνει το τάισμα της θηλυκιάς και στη συνέχεια και οι δύο γονείς αναλαμβάνουν εξίσου την φροντίδα των νεοσσών

    Σε 20 περίπου μέρες οι νεοσσοί του χελιδονιού έχουν ανεξαρτητοποιηθεί πλήρως και ετοιμάζονται για τις πρώτες τους πτήσεις. Έτσι εξοικειώνονται και γνωρίζουν την περιοχή τους για να την αναγνωρίσουν εύκολα την επόμενη χρονιά.

    Είδη χελιδονιών

    Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι υπάρχει μόνο ένα είδος χελιδονιού. Όμως η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν αρκετά διαφορετικά είδη με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Διαφέρουν όχι μόνο στο χρωματισμό του φτερώματος και στο σχήμα τους, αλλά και στον τρόπο που κατασκευάζουν την φωλιά τους καθώς και από τον τόπο που συναντώνται.

    Όλα τα είδη κατασκευάζουν με επιδεξιότητα φωλιές από σβόλους λάσπης τους οποίους ανακατεύουν με σάλιο και άλλα υλικά όπως άχυρο. Για την κατασκευή της φωλιάς απαιτούνται από 700 – 1500 σβόλοι περίπου και η κατασκευή της μπορεί να κρατήσει από 6 εως και 18 ημέρες.

    Σπιτοχελίδονο Delichon urbica

    Είναι το πιο γνωστό είδος, σχετικά μικρόσωμο, με μέγεθος που κυμαίνεται από 13,5-15 εκατοστά, με μαύρα φτερά, γυαλιστερό μπλε-μαύρο σε κορώνα, μανδύα και ώμους, που έρχεται σε αντίθεση με την λευκή κοιλιά και το λευκό ουροπύγιο, πόδια κοντά, που καλύπτονται από λευκά φτερά, κοντή και ελαφρά ψαλιδωτή ουρά.

    Σπιτοχελίδονο_Delichon_urbica_.jpg
    House Martin, Mt Hermon, by Marcel Holyoak IL 19/05/2007.

    Τα χελιδόνια αυτά εμφανίζονται στην χώρα μας από τα μέσα του Φλεβάρη και αναπαράγονται σε αστικές κυρίως περιοχές χτίζοντας την πήλινη φωλιά τους σε μπαλκόνια, και γεφύρια. Τα βλέπουμε συχνά να κάθονται κατά σμήνη στα ηλεκτρικά σύρματα.

    Ορθοχελίδονο Riparia riparia

    Είναι το μικρότερο είδος χελιδονιού, με μέγεθος που κυμαίνεται από 12-13 εκατοστά. Συναντάται κυρίως σε κάθετες αμμώδεις ή χωμάτινες όχθες όπου και σκάβει φωλιές μέχρι και ενός μέτρου βάθος.

    Ορθοχελίδονο_Riparia_riparia_.jpg
    Bank Swallow (Riparia riparia), John Heinz NWR, Phila., PA 07/27/2014

    Το φτέρωμά του είναι μουντό γκριζοκάστανο σε κορώνα μανδύα και πλάτη, με λευκό λαιμό και κοιλιά και καλοσχηματισμένη σκούρα ζώνη στήθους, σκούρα πόδια και ουρά που είναι κοντή αλλά ξεκάθαρα διχαλωτή.

    Βραχοχελίδονο Ptyonoprogne rupestris

    Είναι ένα ενδημικό είδος που διαχειμάζει στην Νότια Ελλάδα. Προτιμά το υψόμετρο και φωλιάζει σε απότομους γκρεμούς και βράχους. Είναι ελαφρώς μεγαλύτερο από τα δύο προηγούμενα είδη.

    Βραχοχελίδονο_Ptyonoprogne_rupestris_.jpg
    Andorinha das rochas (Ptyonoprogne rupestris) Armamar, by Patricia e Luis, Junho 2013.

    Έχει ελαφρώς γκριζόλευκο στήθος, γκριζοκαφέ φτέρωμα σε κορώνα, μανδύα, πλάτη και φτερά, ενώ κάτω από τον λαιμό διακρίνονται αχνές γκρίζες γραμμώσεις. Η ουρά είναι σχεδόν τετραγωνισμένη και σκούρα.

    Μιλτοχελίδονο Hirundo daurica

    Είναι από τα πιο μεγαλόσωμα χελιδόνια, το μέγεθος του οποίου αγγίζει τα 19 εκατοστά. Φωλιάζει κυρίως σε βουνά και βράχια, αλλά πολύ συχνά συναντάται και σε αστικές περιοχές επιλέγοντας, γέφυρες, κτίρια ή χαλάσματα για να χτίσει την πήλινη φωλιά του.

    Μιλτοχελίδονο_Hirundo_daurica.jpg
    Kenya, Nairobi National Park, Red-rumped Swallow - Hirundo daurica by Peter Steward

    Έχει μικρή μαυρογάλαζη κορώνα, μανδύα και ώμους, μαύρα μακριά φτερά και μαύρη πολύ μακριά ουρά και ουροπύγιο. Διακρίνεται μια καστανή ζώνη στα πλάγια του κεφαλιού που συνεχίζει και στον σβέρκο. Η κοιλιά και το στήθος είναι ανοιχτόχρωμα με αχνές γραμμώσεις.

    Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της φωλιάς είναι ότι έχει μια μακριά σήραγγα εισόδου για να προφυλαχθεί από τους εχθρούς του.

    Σταυλοχελίδονο Hirundo rustica

    Αγγίζει τα 21 εκατοστά και προτιμά τις αγροτικές περιοχές, χτίζοντας την μεγαλόσχημη, ανοιχτή, καλαθωτή φωλιά του σε χαλάσματα, σκεπές και κτίσματα.

    χελιδόνι_.jpg
    Σταυλοχελίδονο Hirundo rustica, © Natural England/Allan Drewitt, 8 Aug 2014

    Έχει την χαρακτηριστική εμφάνιση του χελιδονιού, μαύρα μακριά φτερά, και μακριά ψαλιδωτή ουρά, λευκό στήθος, κοιλιά και υπογάστριο, μέτωπο και λαιμός στο χρώμα της σκουριάς, και μαυρογάλαζη ζώνη στήθους.

    Ονοματολογία και Συστηματική Ταξινόμηση

    Διωνυμική ονοματολογία: Hirundinidae sp.
    Ελληνική: Χελιδόνι
    Αγγλική: Swallow
    Τάξη: Στρουθιόμορφα (Passeriformes)
    Οικογένεια: Χελιδονίδες (Passeri)
    Γένος: Hirundo
    Παραπομπές:
    Αρχικός Συντάκτης
    @Georgina
    Συντάκτες Ανάπτυξης Έργου
    @Stavros

    Παραπομπές
    Copyright
    © PetBirds Community Project

    Μοιραστείτε

    Ετικέτες Αρθρου

    Like από ilie mp, JAPAN HOSO11, ianos αλλά και άλλους 3.

Σχόλια

Για να σχολιάσετε το Άρθρο πρέπει να είστε μέλος μας. Η εγγραφή διαρκεί λιγότερο από 1', είναι δωρεάν και μπορείτε να την κάνετε εδώ!
  1. srp
    Το Μιλτοχελίδονο λέγεται και Δενδροχελιδονο;
    1. Georgina
      Ναι! Το Δεντροχελίδονο λέγεται και Μιλτοχελίδονο. Οι διαφορές τους είναι ως προς τον χρωματισμό τους φτερώματός τους και ως προς τον τρόπο και τον τόπο που χτίζουν την φωλιά τους.
      Stavros likes this.
  2. pasx79
    Στην περιοχή μου έχει Σπιτοχελίδονα και Μιλτοχελίδονα.

    Πολύ χρήσιμες πληροφορίες!
Φόρτωση...