Σταχτάρα η κοινή - Apus apus

  1. Η Σταχτάρα είναι ένα γνωστό πουλί των πόλεων που φωλιάζει σε κοιλότητες κτιρίων (αεραγωγούς, κάτω από πρεβάζια, κεραμίδια κ.α.) στο ίδιο σημείο κάθε χρόνο και ζευγαρώνει εφ’ όρου ζωής.

    Σταχτάρα, το πουλί της πόλης

    Common_Swift_in_palm-min.jpg
    By Madis Veskimeister (Own work) CC BY-SA 4.0

    Στη χώρα μας η Σταχτάρα συναντάται ως καλοκαιρινός επισκέπτης (Μαρτ.-Σεπτ.) ενώ ξεχειμωνιάζουν σε κεντρική και Νότια Αφρική.

    Όπως και όλες οι σταχτάρες (Apodidae), λέγονται και πετροχελίδονα, όμως δεν συγγενεύουν με τα χελιδόνια.

    Περιγραφή

    Οι Σταχτάρες είναι αεροδυναμικά πουλιά με μακριές, μυτερές φτερούγες, ικανοί και ακούραστοι ανεμοπόροι. Το μέγεθός τους κυμαίνεται από 17 έως 18,5 εκ. ενώ το άνοιγμα των φτερών της από 40 έως 44 εκ.

    Έχουν πόδια για να γαντζώνονται, αλλά (αντίθετα με των χελιδονιών), ακατάλληλα για να κάθονται σε όρθια (π.χ. σε σύρματα), γι’ αυτό παρατηρούνται σχεδόν πάντα να πετούν.

    Μπορούν να ζευγαρώνουν, ακόμα και να κοιμούνται στον αέρα (!). Τροφή, έντομα που πιάνουν σε ύψος μέχρι και 1 χλμ, ή και περισσότερο. Εν πτήση επίσης πίνουν νερό περνώντας ξυστά πάνω από την επιφάνεια του ή ακόμα και πιάνοντας στον αέρα σταγόνες της βροχής.

    Προσγειώνονται μόνο κατά την αναπαραγωγή. Τα νεαρά θα περάσουν τα πρώτα δυο με τρία χρόνια της ζωής τους σε συνεχή πτήση προτού ζευγαρώσουν.

    Παρατηρείται συνεχώς να κυνηγά έντομα στον αέρα, συχνά με χελιδόνια. Ξεχωρίζει από αυτά από το σκούρο κάτω μέρος (μόνο ο λαιμός ανοιχτόχρωμος), λίγο μεγαλύτερο μέγεθος, διαφορετικό πέταγμα και σχήμα φτερούγων.

    σταχτάρα.jpg

    Φτερούγες σε σχήμα δρεπανιού. Το πέταγμα περιλαμβάνει άλλοτε φοβερά γρήγορα φτεροκοπήματα, άλλοτε μακριά αερογλιστρήματα ή χαλαρή αιώρηση κόντρα στον άνεμο (τα χελιδόνια πετούν πολύ διαφορετικά).

    Νεαρό πτηνό: Πιο μαύρο, με ανοιχτόχρωμο μέτωπο και προσοφθάλμιο , λευκό μπάλωμα λαιμού, καλυπτήρια φτερούγων με λεπτές λευκές άκρες.

    Φωνή Σταχτάρας

    Διάφορες οξείες, μονότονες, καμπανιστές τρίλιες. "σρριιιρρρ", κάποτε ελαφρά ανερχόμενες ή κατερχόμενες σε οξύτητα. Οικείο καλοκαιρινό άκουσμα. Εντυπωσιακές οι χορωδίες από τα κοπάδια που πετούν χαμηλά πάνω από τις στέγες το σούρουπο.



    Τεχνητές Φωλιές Σταχτάρας

    Ενώ αρχικά οι Σταχτάρες φώλιαζαν σε σπηλιές, τρύπες δέντρων και βράχια γκρεμών, από την ρωμαϊκή εποχή και μετά, φωλιάζουν σε ψηλές ανθρώπινες κατασκευές (κάτω από κεραμίδια, μέσα σε υδροροές κτλ).

    Στα σπίτια της παλιάς Αθήνας αλλά και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας, οι Σταχτάρες έβρισκαν αρκετό χώρο για φώλιασμα, γιατί σχεδόν όλα ήταν σκεπασμένα με κεραμίδια.

    Σήμερα όμως που τα κεραμίδια αντικαταστάθηκαν από τις πλάκες του μπετόν, πετούν κυρίως κοντά στις συνοικίες με τα παλιά νεοκλασικά (περιοχή Πλάκας, Μοναστηράκι, Θησείο, Μακρυγιάννη, Ακρόπολη, Πλατεία Βάθη κ.α.). Για τον λόγο αυτόν υπάρχουν ακόμα στην Αθήνα λίγα σπίτια τα οποία διαθέτουν εντοιχισμένες φωλιές για τις Σταχτάρες.

    Στην Ιταλία, και ειδικά στην περιοχή της Λομβαρδίας, κατασκεύαζαν παλαιότερα στις αγροτικές κατοικίες έναν "Πύργο για τα Σπουργίτια και τις Σταχτάρες" όπου αυτά τα πουλιά έβρισκαν καταφύγια για φώλιασμα.

    Πλέον (ειδικά στην Μεγάλη Βρετανία) χρησιμοποιούνται συστηματικά και με επιτυχία οι τεχνητές φωλιές για Σταχτάρες. Πρόκειται για ορθογώνια κουτιά (50x20x20cm) με ελλειψοειδείς οπές (διαμέτρου 8cm περίπου) για είσοδο.

    Το υλικό κατασκευής μπορεί να είναι είτε ξύλο είτε κάποιο υλικό κατασκευής κτιρίου όπως τσιμέντο ή τούβλο. Τοποθετούνται στα ψηλότερα δυνατά σημεία φροντίζοντας πάντα να βρίσκονται κάτω από μικρό υπόστεγο και να μην κοιτάζει προς τον Βορρά η είσοδος τους.

    Οι Σταχτάρες δεν λερώνουν καθόλου τον χώρο εκτός φωλιάς μιας και το ζευγάρι τρώει τα περιτώματα των μικρών του πιθανώς για να ανακυκλώσει τα μεταλλικά στοιχεία.

    Η προσέγγιση αυτών των πουλιών στις τεχνητές φωλιές είναι λίγο πιο δύσκολη από την αντίστοιχη για παπαδίτσες, τρυποφράχτες κτλ.

    Αν η τοποθέτηση γίνει σε περιοχή οπού κάθε καλοκαίρι πετάνε και φωλιάζουν Σταχτάρες τότε εύκολα θα τις εντοπίσουν και αν όχι τον πρώτο τοτε σίγουρα τον δεύτερο θα τις χρησιμοποιήσουν.

    Σε αντίθετη περίπτωση, θα βοηθήσει η χρήση ηλεκτρονικών μέσων όπως CD για την αναπαραγωγή των καλεσμάτων των πουλιών. Μια άλλη μέθοδος που θα τραβήξει το ενδιαφέρον των περαστικών σταχτάρων ώστε να εντοπίσουν την φωλιά είναι η σχεδίαση πουλιών που εξερευνούν την νέα φωλιά.

    Έτοιμες φωλιές (ακόμα και σε σχήμα τσιμεντόλιθου έτοιμες για εντοιχισμό) μπορεί κανείς να παραγγείλει από το διαδίκτυο ή και πολύ εύκολα να κατασκευάσει.



    Φωλιές Σταχτάρας στην Αθήνα

    Την ευαισθησία αλλά και αγάπη των παλιών Αθηναίων για τις Σταχτάρες μπορεί κανείς να δει ακόμα και σήμερα στο Ίλιον Μέλαθρον (κτίριο της οδού Πανεπιστημίου) όπου διαθέτει, από κατασκευής του, εντοιχισμένες φωλιές.

    Εξωτερικά φαίνονται σαν ελλειψοειδείς οπές διαμέτρου 7 εκατοστών περίπου. Ανάλογες κατασκευές υπήρχαν παλαιότερα σε πολλά σπίτια της Αθήνας.

    P5250015[1]-min.jpg

    Δυστυχώς ελάχιστες από αυτές σώζονται μέχρι σήμερα και καμία νέα δεν κατασκευάζεται μιας και τόσο η σύγχρονη αρχιτεκτονική όσο και οι τοπικές αρχές έχουν χάσει κάθε οικολογική ευαισθησία.

    Στις πρώτες δυο φωτογραφίες φαίνεται η εξαιρετική δουλειά του αρχιτέκτονα μιας γειτονικής μου πολυκατοικίας στην Νέα Σμύρνη.

    DSC01868-min.jpg DSC01869-min.jpg

    Εκτός αυτού, όλως περιέργως, είναι ίσως η μοναδική πολυκατοικία της περιοχής στην οποία έχουν χτίσει φωλιές χελιδόνια στα μπαλκόνια της μπροστινής της μεριάς.

    Στην τρίτη φωτογραφία βλέπουμε μια άποψη των επίσης εντοιχισμένων φωλιών στο Ίλιον Μέλαθρον.

    DSC01873-min.jpg

    Στην τέταρτη και τελευταία φαίνονται ανάλογες φωλιές σε νεοκλασικό επίσης στην οδό Πανεπιστημίου.

    DSC01882-min.jpg

    Πηγές
    Τα Πουλιά της Ελλάδας (Έκδοση: ΕΟΕ)
    Bird Watching (του Γρηγόρη Τσούνη)

    Μοιραστείτε

    Like από Φοίβος, ianos, Stavros αλλά και άλλους 2.

Σχόλια

Για να σχολιάσετε το Άρθρο πρέπει να είστε μέλος μας. Η εγγραφή διαρκεί λιγότερο από 1', είναι δωρεάν και μπορείτε να την κάνετε εδώ!
  1. jk21
    Οδυσσέα σε ευχαριστώ για όλα αυτά που έμαθα, για όλα αυτά που θυμήθηκα.

    Όσο για το πατριωτάκι μου, να σου πω ή να σου θυμίσω ότι στα πρώτα του βήματα εδώ μέσα είχε άμεση εμπειρία διάσωσης ενός πουλιού. Έχουμε και μεις στα μερί μας (και γω Βολιώτης είμαι αλλά μένω Αθήνα) κάτι αντίστοιχο του ΕΚΠΑΖ.

    Επ' ευκαιρία, για εξαντλημένες, άρρωστες ή χτυπημένες Θεσσαλές Σταχτάρες: "Σταθμός Προστασίας Άγριων Ζώων και Πουλιών Βόλου, 2421.80483.
    1. Diamante de gould
      Δημήτρη, μια μέρα που θα βρεις χρόνο, θα χαρούμε να μοιραστείς μαζί μας την εμπειρία σου με τις Σταχτάρες. Επίσης υπενθυμίζοντας μου την καταγωγή σας, να πω ότι τις πρώτες σταχτάρες που είδα φέτος ήταν στον Βόλο την Κυριακή 29/3 να κόβουν βόλτες πάνω από τις αθλητικές εγκαταστάσεις (κολυμβητήριο, γήπεδο). Στην Αθήνα είδα ή για την ακρίβεια, άκουσα τις πρώτες για φέτος, χτες πάνω από το ρέμα πικροδάφνης στον Άλιμο.
  2. ΑΓΓΕΛΟΣ2
    Πολύ ωραίο άρθρο μπράβο!

    Βρίσκω κάθε καλοκαίρι τέτοια μικρά (δεν ήξερα και πως τα λένε) και δυστυχώς σπάνια τα καταφέρνουν. Φέτος ελπίζω να μην πεθάνει κανένα.
    1. Diamante de gould
      Άγγελε μπορείς να επικοινωνείς με το ΕΚΠΑΖ. Και για ότι άλλο χρειαστείς είμαστε και εμείς εδώ. Ελπίζω φυσικά να μην χρειαστείς τίποτα από όλα αυτά και όλα τα μικρά να φθάσουν να απογαλακτιστούν με επιτυχία.
  3. Pigaki
    Πολύ ωραίο άρθρο! Σχεδόν μου έλειψε η Αθήνα με αυτές τις εικόνες.

    Όχι μόνο δεν υπάρχουν φωλιές πλέον, αλλά τοποθετούν κιόλας τα γνωστά απωθητικά καρφιά.
Φόρτωση...