Ο ρόλος του φορέα γονιδίων στις μεταλλάξεις των καναρινιών

  1. misalouris
    Μάθετε ποιος είναι ο ρόλος του φορέα μεταλλαγμένου γονιδίου και πώς μπορεί να αξιοποιηθεί στην αναπαραγωγή με στόχο την παραγωγή μεταλλαγμένων καναρινιών.

    Πολλές φορές γίνονται ερωτήσεις και προσπάθειες από αναγνώστες μας να καταλάβουν το γενετικό αποτέλεσμα από τη διασταύρωση δυο καναρινιών. Δηλαδή, ποια από αυτά που βλέπουμε στους γονείς θα περάσουν στα παιδιά τους και ποια όχι.

    Υπάρχουν περιπτώσεις που το αποτέλεσμα της προσπάθειας βρίσκεται μακριά από το προσδοκώμενο και πιθανόν παραξενεύει τους εκτροφείς.

    Πρόσφατα υπήρξε μια απορία για το "πώς δυο λευκά καναρίνια έβγαλαν μόνο τρεις κίτρινους απογόνους χωρίς κανένα λευκό". Μάλιστα, ο θεματοθέτης της εξέφρασε και παράπονα πως ο πωλητής τον εξαπάτησε. Είχε όμως δίκιο;

    Σύντομη περιγραφή της ορολογίας των μεταλλάξεων

    Χωρίς να είμαι ειδικός και χωρίς να επεκταθώ σε λεπτομέρειες για τα χρωμοσώματα, τα κύτταρα, τα ζυγωτά, το DNA κλπ θα προσπαθήσω να καταθέσω τις σκέψεις μου όσο πιο απλά μπορώ ευελπιστώντας πως μελλοντικά θα βοηθήσω.

    Για να μπορέσουμε να συνεννοηθούμε όμως και να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει σ' αυτά τα δύσκολα "μονοπάτια" θα πρέπει να θυμηθούμε μερικά βασικά της βιολογίας γύρω από τη γενετική.

    Ο γονότυπος και ο φαινότυπος στις μεταλλάξεις

    • Ο γονότυπος περιέχει όλες τις γενετικές πληροφορίες που διαμορφώνουν τα χαρακτηριστικά των πουλιών μας, χωρίς όμως αυτά να είναι σε μας ορατά. Δηλαδή χαρακτηριστικά που τα κουβαλά ο οργανισμός χωρίς όμως να τα δείχνει.
    • Ο φαινότυπος είναι αυτό που σε μας είναι καθαρά ορατό, αυτό που βλέπουμε όπως για παράδειγμα το καπέλο στα καναρίνια Huppe Allemand - Γερμανικά λοφιοφόρα (σκουφάτα).
    • Ως μετάλλαξη χαρακτηρίζουμε οποιαδήποτε μεταβολή έχει συμβεί στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού.
    Όταν εμφανιστεί (φαινότυπο) κάποιο γονίδιο που το είχε μόνο ο ένας γονιός στα παιδιά του τότε λέμε πως το γονίδιο είναι κυρίαρχο και η μετάλλαξη κυρίαρχη. Συνεχίζοντας το πιο πάνω παράδειγμα είναι αρκετό να έχει σκουφί το ένα από τα δύο καναρίνια για να εμφανιστεί και στους απογόνους τους. Δηλαδή κυριαρχεί (επικρατεί) το μεταλλαγμένο αυτό γονίδιο έναντι του άλλου.

    Σημείωση: στα παραδείγματα αναφέρεται πάντα με δύο κεφαλαία γράμματα.

    Αντίθετα, στην υπολειπόμενη μετάλλαξη για να εμφανιστεί το γονιδιακό χαρακτηριστικό στους νέους απογόνους (στο φαινότυπό τους) θα πρέπει να έχουν το γονίδιο και οι δύο γονείς.

    Σημείωση: στα παραδείγματα αναφέρεται πάντα με δυο πεζά γράμματα.

    Διαφορετικά, αν το γονίδιο υπάρχει μόνο στον έναν γονιό (στο χρωμόσωμά του δηλαδή) τότε το πουλί είναι φορέας της μετάλλαξης και φυσικά δεν την εμφανίζει. Παρόλα αυτά μεταφέρει το γονίδιο και το κληροδοτεί στους απογόνους του και κάτω από προϋποθέσεις θα το εμφανίσει κάποιος από αυτούς.

    Το καναρίνι "φορέας" μεταλλαγμένου γονιδίου

    Θα αναφερθούμε λοιπόν στο καναρίνι φορέα που στην ουσία μεταφέρει στο γονότυπό του ένα γονίδιο (πιθανόν αυτό που θέλουμε) και δεν είναι ορατό σε μας, δηλαδή δεν το βλέπουμε στο φαινότυπο του αλλά γνωρίζουμε πως το φέρει.

    Το καναρίνι αυτό το ονομάζουμε φορέα του "τάδε" γονιδίου.

    Σημείωση: στα παραδείγματα αναφέρεται με ένα κεφαλαίο κι ένα πεζό γράμμα.

    Κίτρινο λιποχρωμικό Χ Λευκό υπολειπόμενο

    Αν για πρώτο παράδειγμα βάλουμε ένα κίτρινο λιποχρωμικό καναρίνι να ζευγαρώσει με ένα λευκό υποτελές - υπολειπόμενο, τότε οι απόγονοι που θα προκύψουν θα είναι όλοι κίτρινα καναρίνια φορείς του λευκού υπολειπόμενου.

    Κίτρινο-λιποχρωμικόΧΛευκό-υπολειπόμενο.png
    • K K = Κίτρινο λιποχρωμικό
    • k k = Λευκό υπολειπόμενο
    • K k = Κίτρινο φορέας λευκού υπολειπόμενου.

    Κίτρινο φορέας λευκού υπολειπόμενου Χ Λευκό υπολειπόμενο

    Αν τώρα ζευγαρώσουμε κίτρινο καναρίνι φορέα λευκού με λευκό υπολειπόμενο, τότε στους απογόνους θα εμφανιστούν εκτός από κίτρινα και λευκά καναρίνια.

    Κίτρινο-φορέας-λευκού-υπολειπόμενου-Χ-Λευκό-υπολειπόμενο.jpg
    • Kk = Κίτρινο φορέας λευκού υπολειπόμενου.
    • kk = Λευκό υπολειπόμενο
    Δηλαδή, στο πρώτο ζευγάρωμα δημιουργήσαμε καναρίνια φορείς και στο δεύτερο, με το φορέα καταφέραμε να πάρουμε τα αρχικά πουλιά.

    Νορμάλ Χ Φαιό

    Αν ως δεύτερο παράδειγμα ζευγαρώσουμε ένα νορμάλ με ένα φαιό καναρίνι, τότε οι απόγονοι θα είναι όλοι νορμάλ, φορείς του φαιό. Αυτό συμβαίνει γιατί το φαιό είναι υποχωρητικό σε σχέση με το μη-μεταλλαγμένο αλληλόμορφό του (νορμάλ).

    Καφέ-νορμάλ-Χ-Φαιό-καναρίνι.png
    • PP= Νορμάλ
    • pph pph = Φαιό
    • P pph= Νορμάλ φορέας φαιό

    Νορμάλ φορέας Φαιό Χ Φαιό

    Αν τώρα χρησιμοποιήσουμε ως ζευγάρι ένα νορμάλ φορέα του φαιό και ένα φαιό καναρίνι τότε ως αποτέλεσμα θα έχουμε 50% φαιό πουλιά και 50% νορμάλ,φορείς του φαιό.

    Καφέ-νορμάλ-φορέας-φαιό-Χ-Φαιό-καναρίνι.png
    • P pph = Νορμάλ φορέας φαιό
    • pph pph= Φαιό
    Αξιοσημείωτο όμως είναι και το ζευγάρωμα δύο φορέων μιας μετάλλαξης από το οποίο θα προκύψει τελικά η μετάλλαξη σε ποσοστό 25%.

    Ζευγάρωμα-φορέων-μετάλλαξης.jpg
    • P pph = Νορμάλ φορέας φαιό 50%
    • pph pph= Φαιό 25%
    • P P Νορμάλ 25%
    Σημείωση: όλα τα παραπάνω αριθμητικά αποτελέσματα είναι μία θεωρητική πιθανότητα.

    Η αναγκαιότητα της χρήσης του φορέα μετάλλαξης

    Θα αναρωτηθεί κάποιος... "γιατί να δημιουργήσω ένα καναρίνι φορέα χάνοντας εκτροφικά μια χρονιά και να μην ζευγαρώσω απ’ ευθείας δυο πουλιά του είδους τους".

    Η απάντηση είναι σχετικά απλή αλλά συνάμα και δύσκολη, ειδικά όταν το είδος των καναρινιών ανήκει στις υπολειπόμενες μεταλλάξεις.

    Οι διάφορες ράτσες καναρινιών, μιλάμε για περισσότερες από 600, έχουν προκύψει μέσα από πολύχρονες, επιλεκτικές και ως επί το πλείστον αιμομικτικές διασταυρώσεις.

    Δηλαδή ο εκτροφέας ζευγάρωνε ένα το πουλί που είχε τα απαραίτητα για τη ράτσα χαρακτηριστικά με κάποιο αντίστοιχο για αρκετά χρόνια, χωρίς να μπαίνει "νέο αίμα" μέσα στην εκτροφή. Με τον τρόπο όμως αυτό χαλάσαμε την ισορροπία της φύσης που ήθελε το πιο δυνατό και ακμαίο αρσενικό να ζευγαρώνει και διαιωνίζει τα γονίδιά του.

    Αυτό σαφώς και δε συμβαίνει στις περιπτώσεις που εξετάζουμε. Δυστυχώς όμως έτσι έχουμε ως αποτέλεσμα, προβληματικά πουλιά με ασθενικούς ή στην καλύτερη ευαίσθητους οργανισμούς, που αδυνατούν να ανταποκριθούν σε κάποιες περιπτώσεις ακόμη και στα βασικά.

    Επιπρόσθετα, με τις συνεχείς διασταυρώσεις χάνονται σταδιακά και κάποια από τα αρχικά χαρακτηριστικά της ράτσας, όπως οι γραμμές στον αχάτη, η ένταση του χρώματος στο φτέρωμα, σε κάποιες περιπτώσεις το σχήμα και το μέγεθος κλπ.

    Ευθύνη του εκτροφέα είναι να βρει τις ελλείψεις των πουλιών και να βρει ή να δημιουργήσει τα κατάλληλα εκτροφικά "εργαλεία", τους φορείς δηλαδή, που θα βελτιώσουν πρωταρχικά την υγεία των πτηνών και στη συνέχεια την εικόνα και συνεπώς και τη "βαθμολογία" των πουλιών που εκτρέφει.

    Δείτε επίσης
    Τα λιποχρωμικά καναρίνια
    Από misalouris, 27 Δεκ 2015 | Ενημερώθηκε: 26 Ιαν 2017 | | |

    Σχετικά με τον Συντάκτη

    misalouris
    Ο misalouris είναι μέλος του PetBirds από τις 21 Οκτ 2011. Διετέλεσε συντονιστής συζητήσεων στα Forum του από τις 4 Σεπ 2014 έως τις 13 Ιαν 2017. Είναι εκτροφέας καναρινιών χρώματος και τύπου.

    Τα Άρθρα του misalouris.
    Like από Panagiota., tonytsi, panosbandit αλλά και άλλους 13.

Σχόλια

Για να σχολιάσετε το Άρθρο πρέπει να είστε μέλος μας. Η εγγραφή διαρκεί λιγότερο από 1', είναι δωρεάν και μπορείτε να την κάνετε εδώ!
  1. Deukalion
    Μια και ανακινήθηκε το ζήτημα, επαναφέρω την εξής επισήμανση: Η αναφορά "καφέ" σε ένα άρθρο που μελετά τον ρόλο του φορέα γονιδίων μόνο αποπροσανατολιστική μπορεί να είναι. Οι λόγοι:
    • Σε συνδυασμό με την ανάγνωση του άρθρου για τα φαιό καναρίνια, λέγοντας "καφέ" κάποιος μπορεί να υποθέσει ότι μιλάμε για την "καφέ σειρά" πουλιών. Μια τέτοιου τύπου επισήμανση όμως ή διάκριση,θα έλεγα ότι ταιριάζει πιο πολύ σε καθαρά λιποχρωμικά καναρίνια.
    • Ασχέτως που οι παλιοί εκτροφείς λέγοντας "καφέ" συχνά εννοούν την "καφέ σειρά" ενώ λέγοντας "brown" εννοούν την καφέ μετάλλαξη, κάθε νέος αναγνώστης, βρίσκοντας ένα ξένο κείμενο, διαβάζει και μεταφράζει ως εξής: brown=καφέ. Όπως και σε εμένα λοιπόν, το "καφέ", παραπέμπει στην πολύ συγκεκριμένη φυλοσύνδετη μετάλλαξη η οποία φυσικά δεν έχει καμία θέση εδώ. Ακόμα και αν κατά 90% η γενική πρακτική να είναι πως ένα καλό φαιό έχει και την μετάλλαξη brown στο γονότυπό του δεν σημαίνει ότι μια τέτοια αναφορά έχει θέση σε ένα άρθρο που μελετά την κληρονομικότητα υπολειπόμενων γονιδίων.
    • Είναι αλήθεια πως ο τρόπος σύνταξης που έχουμε, ειδικά στην ονοματοδοσία ενός πτηνού, όχι μόνο δεν φανερώνει αλλά αντίθετα μπερδεύει τις σχέσεις, από πλευρά γενετικής, που μπορεί να έχουν οι μεταλλάξεις που του προσδίδουμε. Στην πράξη δηλαδή, μπορούμε να γράψουμε "καφέ, φορέας φαιό", μπλέκοντας μια φυλοσύνδετη μετάλλαξη (καφέ) με μία αυτοσωμική (φαιό). Ωστόσο όταν θα εξετάσουμε την κληρονομικότητα ενός τέτοιου πτηνού, θα το κάνουμε ξεχωριστά για την κάθε μετάλλαξη ανάλογα με τους νόμους που αυτή ακολουθεί. Σε ένα άρθρο που εξετάζει τον φορέα, δηλαδή την κληρονόμηση ΕΝΟΣ υπολειπόμενου χαρακτηριστικού, θεωρώ συντακτικά λάθη και αδόκιμα γενετικά τις αναφορές: Καφέ Νορμαλ ή Νορμαλ (Καφε).
    Για όλα τα παραπάνω ζητώ την διόρθωση αυτού του ζητήματος ή κάποια επισήμανση λάθους στους συλλογισμούς μου.

    Αυτό που προτείνω είναι η ολική αφαίρεση κάθε αναφοράς σε καφέ. Αν αυτές οι αναφορές παραμείνουν, γίνεται πιο δύσκολο καθώς θεωρώ πως πρέπει να οριστεί τί αφορά αυτό το καφέ και γιατί εξορισμού ένα φαιό καναρίνι είναι και καφέ, όπως αυτό προκύπτει άμεσα από τα πιο πάνω ζευγαρώματα.

    Δυστυχώς "καφέ" αναφορές σε καφέ φαινότυπους πρέπει να αποφεύγουν την σύγχυση.
      Άρεσε στους Stavros, maria p και misalouris.
    1. Δείτε προηγούμενες απαντήσεις...
    2. Deukalion
      Γιάννη δεν είναι θέμα αν είναι λάθος ή σωστό,ούτε αν είναι έτσι η ορολογία.Θέλει διευκρίνιση,αόριστοι όροι δεν στέκουν πουθενά,ούτε ακόμη εντός των εκτροφέων,πόσο μάλλον εδώ που μας διαβάζουν άνθρωποι με ελάχιστη επαφή με το αντικείμενο.Αφού θέλεις να τα συνταιριάξεις πρέπει να γράψεις καφέ φαιό.Στο τέλος ή την αρχή κάνεις την επισήμανση οτι αυτό το καφέ είναι η φυλοσύνδετη μετάλλαξη.
      Γενικά αυτό που δουλεύεται ώς φαιό,είναι επι της ουσίας καφέ φαιό,δηλαδή είναι ένα πτηνό κάτοχος δύο μεταλλάξεων,της φυλοσύνδετης καφέ και της αυτοσωμικής υπολειπόμενης φαιό.Προφανώς όμως αυτό δε σημαίνει οτι δεν υπάρχουν μαύρα φαιό,αχάτες φαιό και ιζαμπέλες φαιό.
      Είναι το ακριβές αντίστοιχο του λευκού κυρίαρχου που δεν ρωτάμε ποτέ τί κρύβει γιατί όλοι υποθέτουμε οτι κρύβει κίτρινο.
      Άρεσε στους misalouris και maria p.
    3. Stavros
      Γιάννη, παρεμβαίνω απλώς επειδή έχω την αίσθηση ότι σε ό,τι αφορά την ουσία του θέματος, υπάρχει η κοινή παραδοχή του λάθους. Επειδή βλέπω ότι το πρόβλημα βρίσκεται στην αποδοχή του και επειδή ξέρω επίσης ότι μια συζήτηση πάνω σε αυτή την βάση δεν έχει ποτέ τέλος, θέλω να πω ότι προσωπικά -εκφράζοντας και το PetBirds- καταλαβαίνω την αργκό των εκτροφέων αλλά ειδικά όσον αφορά στα άρθρα, ο σκοπός μας είναι να πάμε λίγο πιο κάτω τις ιστορίες από τις εξηγήσεις που τις δίνουν οι αστικοί μύθοι.

      Έχει γραφτεί ένα ωραίο άρθρο που αφορά στο χρώμα των περιστεριών, στο οποίο κάποιο μέλος μας θεωρεί ότι είναι καλύτερο να χρησιμοποιούνται οι ονομασίες που χρησιμοποιούν οι εκτροφείς, κάτι που θα έκανε ίσως πιο ελκυστικό τα άρθρο. Δεν είναι όμως δυνατόν, τουλάχιστον στην ενότητα των άρθρων του PetBirds να χρησιμοποιούνται ορολογίες όπως Σαξάνια και Τζίνια για να περιγράψουν τη διάχυση του χρώματος στα περιστέρια.

      Επομένως, εφόσον δεν αναιρεθεί αποδεδειγμένα η ένσταση στο λάθος, οι όροι θα αλλάξουν ή σε διαφορετική περίπτωση θα μπει επισήμανση στον κορμό του άρθρου η οποία θα παραπέμπει στα σχόλια για διεξαγωγή συμπερασμάτων.
      Άρεσε στους Deukalion και maria p.
    4. misalouris
      Ας αλλάξουν με τους σωστούς
Φόρτωση...