Οι ασθένειες που μεταδίδονται από τα ζώα στον άνθρωπο ονομάζονται ζωονόσοι. Στην περίπτωση των πτηνών, υπάρχουν κάποιες λοιμώξεις που μπορούν να μεταφερθούν από τα πουλιά στους ιδιοκτήτες τους ή σε άτομα που έρχονται σε επαφή με αυτά. Αν και οι πιθανότητες μόλυνσης είναι μικρές όταν τηρούνται οι κανόνες υγιεινής, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ποιες είναι αυτές οι ασθένειες, πώς μεταδίδονται και ποια μέτρα προστασίας πρέπει να παίρνουμε.
Βακτηριακές ασθένειες
Ψιττάκωση (Chlamydia psittaci)
Η πιο γνωστή και σημαντική ζωονόσος που σχετίζεται με τα πτηνά συντροφιάς. Οφείλεται στο βακτήριο Chlamydia psittaci και μπορεί να προκαλέσει στον άνθρωπο πυρετό, βήχα, πνευμονία και γενική κακουχία. Στα πουλιά μπορεί να εμφανιστεί με διάρροια, ανορεξία, ρινικό έκκριμα ή να είναι ασυμπτωματική. Απαιτείται θεραπεία με αντιβιοτικά από κτηνίατρο και καραντίνα. Για τον άνθρωπο η διάγνωση και θεραπεία γίνεται από ιατρό. Η πρόληψη περιλαμβάνει τακτικό καθαρισμό του κλουβιού με απολυμαντικά για πτηνά.
Σαλμονέλλωση (Salmonella spp.)
Τα πτηνά, και ιδιαίτερα τα άγρια (σπουργίτια, περιστέρια κ.ά.), μπορούν να φέρουν βακτήρια Salmonella. Στον άνθρωπο προκαλούν γαστρεντερίτιδα με διάρροια, πυρετό και κοιλιακό άλγος. Η μόλυνση γίνεται μέσω μολυσμένων τροφών ή νερού, αλλά και με εισπνοή σκόνης από ξηρά περιττώματα. Η πρόληψη βασίζεται στον σχολαστικό καθαρισμό και στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού με σωστή διατροφή και ανοσοδιεγερτικά για πτηνά.
Καμπυλοβακτηρίωση (Campylobacteriosis)
Προκαλείται από βακτήρια του γένους Campylobacter και μπορεί να βρεθεί στα περιττώματα πτηνών. Η λοίμωξη στον άνθρωπο προκαλεί διάρροια, κοιλιακά άλγη και πυρετό. Η συχνότερη πηγή είναι το ανεπαρκώς μαγειρεμένο κρέας πουλερικών, όμως θεωρητικά μπορεί να μεταδοθεί και από οικόσιτα πουλιά. Η τήρηση κανόνων καθαριότητας στο κλουβί είναι απαραίτητη.
Φυματίωση πτηνών (Mycobacterium avium complex)
Προκαλείται από μυκοβακτηρίδια που απεκκρίνονται με τα περιττώματα μολυσμένων πουλιών. Ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό είναι πολύ χαμηλός, αλλά μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
Ιογενείς ασθένειες
Γρίπη των πτηνών (Avian influenza)
Οι ιοί της γρίπης των πτηνών μπορεί να βρεθούν σε άγρια πουλιά και πουλερικά. Ο κίνδυνος για πτηνά συντροφιάς είναι μικρός όταν δεν υπάρχει έκθεση σε ωμά προϊόντα ή άγρια πτηνά, αλλά όχι ανύπαρκτος. Στον άνθρωπο μπορεί να προκαλέσει σοβαρή γρίπη με υψηλή θνητότητα. Αποφεύγουμε την επαφή με άγρια πτηνά και φροντίζουμε για την καλή υγιεινή.
Νόσος Newcastle
Ιός που πλήττει κυρίως τα παραγωγικά και άγρια πτηνά. Στον άνθρωπο οι λοιμώξεις είναι σπάνιες και συνήθως περιορίζονται σε ήπια επιπεφυκίτιδα σε άτομα που εργάζονται με πτηνά.
Ιός του Δυτικού Νείλου (West Nile virus)
Τα πτηνά λειτουργούν ως “δεξαμενές”, όμως η μετάδοση στον άνθρωπο γίνεται αποκλειστικά μέσω τσιμπήματος από μολυσμένα κουνούπια. Δεν μεταδίδεται με άμεση επαφή από τα πουλιά συντροφιάς.
Μυκητιασικές ασθένειες
Ιστοπλάσμωση (Histoplasmosis)
Προκαλείται από τον μύκητα Histoplasma capsulatum που αναπτύσσεται σε εδάφη με περιττώματα πτηνών και νυχτερίδων. Δεν νοσούν τα ίδια τα πουλιά, αλλά οι άνθρωποι μπορεί να μολυνθούν αν εισπνεύσουν σπόρια από σκόνη.
Κρυπτοκοκκίαση (Cryptococcus neoformans)
Μύκητας που βρίσκεται σε περιβάλλοντα με περιττώματα περιστεριών. Προκαλεί πνευμονικές λοιμώξεις και, σε σοβαρές περιπτώσεις, προσβολή του νευρικού συστήματος. Ο κίνδυνος αφορά κυρίως ανοσοκατεσταλμένα άτομα. Ο σωστός καθαρισμός με ειδικά απολυμαντικά μειώνει τον κίνδυνο.
Παρασιτικές ασθένειες
Κρυπτοσποριδίωση (Cryptosporidium spp.)
Μικροσκοπικό παράσιτο που προκαλεί διάρροια. Αν και υπάρχουν στελέχη που προσβάλλουν τα πτηνά, οι περισσότερες ανθρώπινες λοιμώξεις προέρχονται από άλλα ζώα ή μολυσμένο νερό. Η πιθανότητα μετάδοσης από κατοικίδια πουλιά είναι χαμηλή.
Γιαρδίαση (Giardia spp.)
Παρασιτική λοίμωξη που προκαλεί διάρροια και απώλεια βάρους. Στα πτηνά μπορεί να εμφανιστεί, αλλά οι περισσότερες ανθρώπινες λοιμώξεις σχετίζονται με μολυσμένο νερό. Ο κίνδυνος από πουλιά συντροφιάς είναι χαμηλός.
Μη λοιμώδεις καταστάσεις
Αλλεργική κυψελίτιδα (Bird fancier’s lung)
Δεν πρόκειται για μόλυνση αλλά για αλλεργική αντίδραση από την εισπνοή σωματιδίων φτερών ή σκόνης από περιττώματα. Προκαλεί βήχα και δύσπνοια σε χρόνια βάση. Χρειάζεται καλός αερισμός, συχνός καθαρισμός κλουβιών και χρήση κατάλληλων κλουβιών με εύκολο καθάρισμα.
Πρόληψη και προστασία
Η πρόληψη είναι το κλειδί. Ο σχολαστικός καθαρισμός με απολυμαντικά, η χρήση βιταμινών για ισχυρό ανοσοποιητικό, η σωστή διατροφή και η τήρηση κανόνων υγιεινής μειώνουν δραστικά τους κινδύνους. Σε κάθε υποψία ασθένειας, απευθυνόμαστε σε κτηνίατρο πτηνών.
Συμπέρασμα
Τα πτηνά συντροφιάς δεν αποτελούν σοβαρή απειλή για την υγεία μας, αρκεί να ακολουθούμε βασικούς κανόνες υγιεινής και φροντίδας. Η σωστή ενημέρωση και πρόληψη μας επιτρέπει να απολαμβάνουμε τη συντροφιά τους με ασφάλεια.
Disclaimer: Το άρθρο αυτό έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την κτηνιατρική διάγνωση ή θεραπεία. Για οποιαδήποτε ανησυχητικά συμπτώματα ή ερωτήσεις που αφορούν την υγεία του πτηνού σας, συμβουλευτείτε άμεσα τον κτηνίατρό σας.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στις 8/1/2014 στο Forum του PetBirds, με στόχο να παρουσιάσει συγκεντρωτικά τις ασθένειες που μπορούν να μεταδοθούν από τα πτηνά στον άνθρωπο. Έκτοτε, το περιεχόμενο ανανεώνεται και εμπλουτίζεται τακτικά, ώστε να αντανακλά τις σημερινές επιστημονικές γνώσεις και τις πρακτικές πρόληψης που προτείνονται για την ασφαλή συμβίωση με τα πτηνά συντροφιάς.
